Jurij Ustinow: piosenki bez melodii (3)

Разве может быть помощь

Разве может быть помощь
из одних только слов
кто-то высвистел полночь
так, что крыши снесло.

И лучи опустившись
прильнули к свечам,
как светло не простившись
уходить по лучам.

Все обиды, пожитки -
на едином костре,
а навстречу снежинки
всё быстрей и быстрей.

Я спешу на свиданье
сверху кто-то поёт
может, берег мой дальний,
может, сердце твоё.

Я пошёл в одиночку
что хотел получил
в незаметную точку
сомкнулись лучи.

Дальше чёрная вьюга
ни чертей, ни небес
помогайте друг другу
разбираться в себе.

---

Czy może być pomoc
z samych tylko słów złożona
ktoś wygwizdał północ
tak, że zerwało dachy.

I promienie opuściwszy się
do świec przylgnęły,
jak dobrze, nie pożegnawszy się,
odchodzić po promieniach.

Wszystkie krzywdy, graty –
na jednym ognisku,
a naprzeciwko płatki śniegu
coraz szybciej i szybciej.

Spieszę na spotkanie
z góry ktoś śpiewa
może, mój daleki brzeg,
może, serce twoje.

Poszedłem w pojedynkę
co chciałem – dostałem
w niepozorny punkt
skupiły się promienie.

Dalej czarna zamieć
ani czartów, ani niebios
pomagajcie sobie nawzajem
poznając siebie.

Умирает день

Умирает день,
Падают лучи.
Я приду к тебе,
Сядем - помолчим.
Я еще не пьян,
Ты всегда пьяна.
Я налью в стакан
Синего вина.

   Люди, люди, нас где-то ждут,
   Поднимайте глаза - паруса!
   И смотрите, смотрите - двое идут,
   По песку свою лунную тень разбросав.

                                 1960 г.

---

Umiera dzień,
Promienie opadają.
Przyjdę do ciebie,
Siądziemy - pomilczymy.
Jeszcze nie jestem pijany,
Ty zawsze jesteś pijana.
Naleję kieliszek
niebieskiego wina.

	Ludzie, ludzie, gdzieś na nas czekają,
	Podnoście oczy – żagle!
	I popatrzcie, patrzcie – idzie dwoje,
	Rzucając na piasku swój księżycowy cień.

								1960

Это память о зимнем садике

Это память о зимнем садике,
О травинке среди зимы...
Жили- были на свете всадники, -
Жили- были на свете мы.
Вся земля гудела под нами,
Были ночи, как копья, отточены.
Били кони
          копытом
                 в камень -
Искры сыпались по обочинам.
Это был не сон, не бессонница.
Трубы звали за горизонт.
Мы не просто играли в конницу -
Мы,
   как конница,
               брали разгон...

1971

---

To wspomnienie o zimowym ogródku,
O źdźble trawy pośrodku zimy...
Dawno, dawno temu żyli sobie jeźdźcy, 
Dawno, dawno temu na świecie my żyliśmy.
Cała ziemia szumiała pod nami,
Były noce, jak włócznia, ostre.
Konie w kamień 
          biły 
		kopytami  -
Iskry sypały się na pobocze.
To nie był sen, ani bezsenność.
Trąbki wzywały za horyzont.
Nie bawiliśmy się w konnicę -
My,
        jak konnica,
			nabieraliśmy pędu...

1971

Я выдыхаю. Гаснут свечи (z dedykacją synowi Aloszy)

Я выдыхаю. Гаснут свечи.
Через окно вползает жуть.
Мой человек, мой Человечек,
Никто не вечен. Ухожу.

Пойдет тропа светло и прямо,
Знакомый ветер засвистит.
И улыбнется тихо мама
И, как обычно, все простит.

Ты выдохнешь. Погаснут свечи.
Я потемнею на стене.
Мой человек, мой Человечек,
Придумай песню обо мне!

Ноябрь 1972

---

Wypuszczam z płuc powietrze. Gasną świece.
Przerażenie wkrada się przez okno.
Mój mężczyzno, mój mały mężczyzno,
Nikt nie jest wieczny. Odchodzę.

Droga będzie jasna i prosta,
Wiatr będzie gwizdał znajomy.
I cicho uśmiechnie się mama
I, jak zwykle, wszystko wybaczy.

Wypuścisz z płuc powietrze. Zgasną świece.
Mój cień pociemnieje na ścianie.
Mój mężczyzno, mój mały mężczyzno,
Wymyśl o mnie piosenkę!

Listopad 1972

Снимайте все повязки с глаз, придурки

Снимайте все повязки с глаз, придурки,
с каких-то пор любой из нас играет в жмурки
друг друга щупаем впотьмах обознаёмся
и никому в своих правах не сознаёмся.

А ведь на самом деле всех отлично видно
носить в глазах и плач и смех совсем не стыдно
я всем сигнал подать берусь он очень нужен
и мы от этого клянусь не станем хуже.

Сдирайте все повязки с глаз скорей придурки
с каких это пор любой их нас играет в жмурки
друг друга щупаем впотьмах обознаёмся
и никому в своих правах не сознаёмся.

---

Zdejmijcie wszyscy opaski z oczu, idioci,
od jakiegoś czasu każdy z nas gra w ciuciubabkę
obmacujemy się w półmroku, myląc się
i przed nikim nie przyznajemy się do swoich praw.

A przecież tak naprawdę wszystkich widać doskonale 
nosić w oczach i śmiech, i płacz - to żaden wstyd
Podejmuję się wszystkim dać sygnał, jest bardzo potrzebny
i my od tego, przysięgam, nie staniemy się gorsi.

Zdzierajcie czym prędzej wszystkie opaski z oczu, idioci
od jakiegoś czasu każdy z nas gra w ciuciubabkę
obmacujemy się w półmroku, myląc się
i przed nikim nie przyznajemy się do swoich praw.

Уходят стрелки за полночь

Уходят стрелки за полночь,
Светает за окном...
Опять, как в детстве, плакалось,
Неведомо о ком,
И свежей синей горечью
Сочился долгий взгляд,
И океаном солнечным
Казалась вся Земля.
И океаном солнечным
Казалась вся Земля.

Не падал я, не бедствовал
И песен не строчил,
Я только что из детства взял
От всех людей ключи.
И угадал почти точь-в-точь,
Что каждому дано...
Уходят стрелки за полночь,
Светает за окном...
Уходят стрелки за полночь,
Светает за окном...

17 марта 1975

---

Wskazówki zegara mijają północ,
Rozwidnia się za oknem...
Znów, jak w dzieciństwie, płakałem,
nie wiadomo za kim,
I świeżą, niebieską goryczą
sączyło się długie spojrzenie,
I cała Ziemia wydawała się słonecznym oceanem.
I cała Ziemia wydawała się słonecznym oceanem.

Nie upadałem, nie cierpiałem biedy,
I nie pisałem piosenek,
Dopiero co wziąłem z dzieciństwa
Klucze od wszystkich ludzi.
I odgadłem niemal dokładnie,
Co komu zostało dane...
Wskazówki zegara mijają północ,
Rozwidnia się za oknem...
Wskazówki zegara mijają północ,
Rozwidnia się za oknem...

17 marca 1975

Что кони зелень с ветром

Что кони зелень с ветром
упрямая уверенность в себе
на склоне злом и светлом
кончается дорога на хребет.

Два фитиля одной свечи
порознь не сгорают
выдохнешь - станет раем
мир, где гаснут лучи

Как воспаляет глаз
темень в потёках воска
выдохнуть очень просто -
дунешь и нету нас

Два фитиля одной свечи
ветры не погасили
полные светлой силы
зрели они в ночи

Я ни один фитиль из двух
не потревожу советом
бьётся в решётки лето
выключен напрочь звук

---

Jak koni zieleń z wiatrem
uparta pewność siebie
na zboczu złym i dobrym
kończy się droga na górski grzbiet.

Dwa knoty jednej świecy
inaczej się nie wypalą
wypuścisz powietrze - stanie się rajem
świat, w którym gasną promienie

Jak oko płonie
ciemność w ociekającym wosku
wydech jest bardzo prosty - 
dmuchniesz i nie ma nas

Dwa knoty jednej świecy
wiatry nie ugasiły
pełne radosnej siły
dojrzewały nocą

Nie jestem żadnym z nich
nie będę straszył radą
bije po kratach lato
ktoś zupełnie wyłączył dźwięk

Я угрюмый индеец из племени Умбалахана (z dedykacją О.Б.)

Я угрюмый индеец из племени Умбалахана
Из-под тонких задумчивых пальцев на свет появился.
Вам в глазах моих чудится два океана.
И нависшие скалы, и шорох ветвистых бровей.

Только утро никак не приходит в вигвамы
Будто тыщи ночей разгораются черным костром.
Мне грезятся дальние страны
И тревожные пальцы над белым листом.

А потом ускоряется пальцев движенье
И откуда-то из глубины подсознанья
Появляется тихое мое отраженье...
Я индеец из племени Умбалахана.

1964

---

Jestem ponurym Indianinem z plemienia Umbalahana.
Spod smukłych, zamyślonych palców wyłoniłem się na świat.
Widzisz w moich oczach dwa oceany.
I nawisy skalne, i szelest krzaczastych brwi.

Tylko że poranek w żaden sposób nie chce wejść w wigwamy.
Jakby tysiące nocy zapalało się czarnym ogniskiem.
Śnią mi się dalekie kraje.
I niespokojne palce nad białą kartką papieru.

A potem ruch moich palców przyspiesza.
I gdzieś z głębi mojej podświadomości.
Pojawia się ciche moje odbicie...
Jestem Indianinem z plemienia Umbalahana.

1964

Смотрите: после зимней стужи

Смотрите: после зимней стужи
Весь мир весною захмелел.
Я пил рассвет из снежной лужи
И даже тифом не болел.
Я пил рассвет из снежной лужи
И даже тифом не болел.

Я шел по мутным перекатам,
И не продрог, и не промерз.
Я шел откуда-то куда-то:        
От зимних снов до летних звезд. 

Ворчали сумерки косые,
И расступались города.
Уже дотопал до весны я, 
Теперь до лета - ерунда.

1959

---

Patrzcie: po zimowym mrozie
Cały świat wiosną się ululał.
Piłem świt ze śnieżnej kałuży
I nawet nie zachorowałem na tyfus.
Piłem świt ze śnieżnej kałuży
I nawet nie zachorowałem na tyfus.

Szedłem po mętnych bystrzach,
I nie dostałem dreszczy,  nie przemarzłem.
Szedłem skądś dokądś:
Od zimowych snów do letnich gwiazd.

Mruczały zezowate zmierzchy,
I rozstępowały się miasta.
Już dodreptałem do wiosny,
Teraz do lata – błahostka.

1959

Только тронет вокзальная прядь

Только тронет вокзальная прядь
дорогим завитком бесполезным
слёз полотен путям не унять
разветвлённым, дуплистым, железным.

И вагонных ключиц перебор
мне валдайскую песню играет
как забывшись российский простор
мне любимых перебирает.

---

Gdy tylko pas stacji dotknie
cennym, bezużytecznym lokiem,
łez płócien drogi nie uciszą
rozgałęzionych, dziuplastych, żelaznych.

A brzęk obojczyków wagonów
wygrywa mi pieśń Wałdaja,
gdy utracona rosyjska przestrzeń
przetacza się przez moich bliskich.

Фантазер и Серое небо

Жили-были Фантазер
И Серое Небо.
Фантазеру было одиннадцать,
А Серому Небу - больше.
Фантазер рассказывал про
Всякую небыль,
Про доброе утро
И день хороший.

А Серое Небо кривилось влажно
И молча впитывало все краски -
И становился город одноэтажным,
И свет в домах зажигали не люди,
Свет в домах зажигали маски.

Когда последнее было спето,
И серый полог с землей сомкнулся,
Вдруг Фантазеру приснилось Лето:
Он там остался и не вернулся.

1960

---

Dawno, dawno temu żył sobie Marzyciel
i Szare Niebo.
Marzyciel miał jedenaście lat,
A Szare Niebo było starsze.
Marzyciel opowiadał historie
O wszelkich bzdurach,
O dobrym poranku
i pięknym dniu.

A Szare Niebo krzywiło się od wilgoci
I milcząc pochłaniało wszystkie barwy -
I miasto stawało się coraz bardziej płaskie,
A światła w domach nie zapalali ludzie,
Światło w domach zapalały maski.

Kiedy zaśpiewano ostatnią zwrotkę,
I szary baldachim zamknął się nad ziemią,
Nagle Marzycielowi przyśniło się lato:
Został tam i nigdy już nie wrócił.

1960

Что поделать, родная, с тобой? (z dedykacją Л.С.)

Что поделать, родная, с тобой?
Зла любовь, и сердце - не камень.
Ухожу я в тебя головой,
Ты уходишь в меня ногами.

1960

---

Cóż mogę z tobą zrobić, moja droga?
Zła miłość, a serce nie kamień.
Zanurzam się w tobie głową,
Ty wchodzisz we mnie nogami.

1960

Я сам с собой затеял спор

Я сам с собой затеял спор
всё спорю - не пойму,
в моём лесу чужой костёр
пойду ли я к нему?

Смогу ли я без лишних слов,
а может побоюсь
Скормить ему охапку дров
и с ним вступить в союз.

Ведь у костра закон таков -
кто с ним, тот заодно
для осторожных дураков
другого не дано.

И через много-много лет,
свой хороня рюкзак
пожалуй вспомню этот свет
да вот не знаю как.

---

Sam ze sobą w spór wszedłem.
Ciągle się kłócę – nie mogę zrozumieć.
Bo w moim lesie cudze ognisko płonie.
Czy do niego podejdę?

Czy będę potrafił, bez zbędnych słów,
a może się przestraszę,
Podrzucić tam kilka drew
i zawrzeć z nim przymierze.

Bo przy ognisku jest takie prawo:
kto przy nim, ten jednomyślny, i razem.
Dla ostrożnych głupców
innego prawa nie dano.

I po wielu, wielu latach
kiedy odłożę plecak,
może przypomni mi się to światło.
Ale jak - nie wiem.